Serenderdeki Delikli Fındıklar
Hikâyeyi oku: okuriko.com/tr/hikaye-oku/serenderdeki-delikli-findiklar/
Hikâyeyi okuduktan sonra soruları cevapla. Sorular, hangi seçimi yaparsan yap herkesin okuduğu başlangıç bölümünden.
1. Okuduğunu Anlama (5N1K)
-
1. Kim? Fındıkları sıçanın yediğini kim söyler?
-
2. Ne? Efe taş masadaki kabuklara yakından bakınca ne fark eder?
-
3. Nerede? Hikâyenin başında Efe ile Yusuf Amca nerede çalışıyor?
-
4. Ne zaman? Yusuf Amca zehri ne zaman almayı düşünür?
-
5. Neden? Hatice Nine neden komşu çocuklarından şüphelenir?
-
6. Nasıl? Efe fındıkları kimin yediğini nasıl anlamayı düşünür?
2. Kelime Eşleştirme
Her kelimeyi anlamıyla eşleştir. Anlamın harfini kelimenin yanındaki kutuya yaz.
- 1. serender
- 2. harman
- 3. tırmık
- 4. elek
- 5. pervaz
- 6. güdük
- a) Hikâyede, kesilen dalın ağaçta kalan kısa, kesik parçası.
- b) Karadeniz'de yiyecek ve ürün saklamak için kalın ayaklar üstüne kurulan ahşap ambar.
- c) Pencerenin çevresindeki çerçeve ve onun iç kenarındaki düz yer.
- d) Ucunda sıra sıra dişleri olan, ot, yaprak ya da serili ürünü toplamak veya yaymak için kullanılan uzun saplı alet.
- e) Unu ince ince dökmek ve içindeki iri parçaları ayırmak için kullanılan, dibi ince telden ağ olan kap.
- f) Toplanan fındığın kurusun diye serildiği düz, açık alan.
3. Düşün ve Yaz
-
• İlk seçimde Efe'yi Elif'in fındığı nasıl kırdığına bakmaya mı gönderdin, yoksa amcasıyla ahırda sıçan kabuğu aramaya mı? Neden o yolu seçtin?
-
• Hatice Nine, elinde kanıt yokken Elif'ten şüphelendi. Sen hiç yapmadığın bir şey için suçlandın mı? O zaman ne hissettin, ne yaptın?
-
• Efe, arkadaşını korumak için yalnızca "O yapmaz!" demekle kalmadı, kanıt aradı. Bir arkadaşına haksızlık yapıldığını düşünsen sen ne yapardın?
-
• Yusuf Amca sorunu zehirle çözmek istiyordu. Bir sorunu çözerken suçu olmayan birine ya da bir canlıya zarar vermemek için nelere dikkat etmek gerekir?
Etkinlik
Bir fırın tepsisine ince ve düz bir kat un eleyin; oyuncak hayvanların ayaklarını, bir çatalı ya da parmak uçlarınızı tepsinin üstünde yürütüp iz bırakın. Sonra tepsileri değiştirip hangi izin kime ya da neye ait olduğunu tahmin edin ve hangi ipucundan anladığınızı anlatın.
Bu hikâyede çocuklar, Giresun'da fındık hasadı sırasında Efe'yle birlikte dedektiflik yapıyor: içi yenmiş kabukları yakından inceliyor, şüphelilerin kabuklarıyla karşılaştırıyor ve bir tahmini kanıtla sınıyor. Hikâye, kanıt olmadan birini suçlamanın haksızlığını ve acele bir karar vermeden önce dikkatle bakmanın değerini düşündürüyor. Seçimler, Efe'nin hangi ipucunun peşine düşeceğini belirliyor.
Kazanımlar
- Fındık kabuğundaki deliğin biçiminden ve diş izlerinden onu hangi hayvanın yediğinin anlaşılabileceğini öğrenir.
- Bir tahmini sınamak için örnekleri yan yana koyup karşılaştırmayı ve iz aramayı öğrenir.
- Serender denen ambarın ayaklarındaki yuvarlak tahtaların farelerin yukarı tırmanmasını nasıl engellediğini öğrenir.
- Kanıt olmadan birini suçlamanın haksızlık olduğunu ve acele bir karar vermeden önce asıl nedeni bulmanın önemini düşünür.
Ders alanları: Fen Bilimleri, Hayat Bilgisi, Çevre eğitimi. Değerler: Adalet, Dostluk, Merak.
Cevap Anahtarı
- 1. Efe'nin amcası Yusuf Amca söyler.
- 2. Hepsinin bir yanında yuvarlak, kenarı düzgün tek bir delik olduğunu, hiçbirinin kırılmadığını fark eder.
- 3. Fındıkla kaplı harmanda, fındıkları tahta tırmıkla eşit eşit yayıyorlar.
- 4. Cumartesi ilçeye inince almayı düşünür.
- 5. Serenderin merdivenini sabah ters asılmış ve basamaklarını çamurlu bulmuştur; fındığa en düşkün olanların da çocuklar olduğunu düşünür.
- 6. Şüphelilerin kabuklarını bulup serenderdeki delikli kabukların yanına koyarak farkı görmeyi düşünür.
Kelime eşleştirme: 1-b, 2-f, 3-d, 4-e, 5-c, 6-a
Bilgi Köşesi
- Bir fındık kabuğuna bakarak onu hangi hayvanın yediği anlaşılabilir mi?
- Çoğu zaman evet. Sincaplar kabuğu ikiye ayırır ya da çatlatır, kuşlar gagalarıyla iz bırakır ya da kabuğu parçalar; küçük kemirgenler ise düzgün, yuvarlak bir delik açar. Deliğin kenarındaki ve kabuğun yüzündeki diş izleri, hangi kemirgenin yediğini ayırt etmeye yardım eder. (Kaynak: BBC Wildlife (Discover Wildlife))
- Serenderin ayaklarındaki yuvarlak tahtalar ne işe yarar?
- Serender, Orta ve Doğu Karadeniz'in kırsal yörelerinde evlerin yanında, dört direk üstüne kurulan ve ambar olarak kullanılan ahşap bir yapıdır. Direklerin üst kısmına konan tahta tekerlekler ya da çakılan teneke, farelerin ve böceklerin yukarı tırmanıp ürünlere ulaşmasını engeller. (Kaynak: Vikipedi)
- Fındık hasattan sonra nasıl kurutulur?
- Dış yeşil kabuğundan (zurufundan) ayrılan fındık, harman yerinde bez ya da beton zemine 2-4 cm kalınlığında serilir ve güneşli havalarda günde 2-3 kez tırmıkla karıştırılarak 3-4 gün kurutulur. Ön kurutmayla birlikte toplam süre havaya göre 15-20 günü bulabilir; kurumuş kabuklu fındığın nemi yüzde 12'yi geçmemelidir. (Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı Fındık Araştırma Enstitüsü)
Sınıfta kullanım: hikâyeyi akıllı tahtada birlikte okuyun, seçim anlarında öğrencilerin oylamasıyla ilerleyin; farklı sonları görmek için ikinci okumada başka seçimler yapın.