Tersine Dünya Makinesi
Hikâyeyi oku: okuriko.com/tr/hikaye-oku/tersine-dunya-makinesi/
Hikâyeyi okuduktan sonra soruları cevapla. Sorular, hangi seçimi yaparsan yap herkesin okuduğu başlangıç bölümünden.
1. Okuduğunu Anlama (5N1K)
-
1. Kim? Hikâyenin başında kalemlerini boy sırasına dizip yapbozunun son parçasını yerine koyan kimdir?
-
2. Ne? Merve kazan dairesine girince neler görür?
-
3. Nerede? Merve'nin gözüne takılan yarım açık kapı nerededir?
-
4. Ne zaman? Merve yarım açık kapıyı ne zaman fark eder?
-
5. Neden? Yarım açık kapı Merve'yi neden rahatsız eder?
-
6. Nasıl? Merve kırmızı kalemini nasıl yerine koyar?
2. Kelime Eşleştirme
Her kelimeyi anlamıyla eşleştir. Anlamın harfini kelimenin yanındaki kutuya yaz.
- 1. kazan dairesi
- 2. kadran
- 3. dişli
- 4. pirinç
- 5. vana
- 6. pervaz
- a) Kenarında dişler olan, başka bir dişliye geçerek dönen ve hareketi bir parçadan ötekine aktaran tekerlek.
- b) Bir binanın ısıtma ya da su sistemini çalıştıran kazanların ve makinelerin bulunduğu oda.
- c) Saatlerde ve ölçü aletlerinde, üstündeki ibrenin bir sayıyı ya da değeri gösterdiği yuvarlak yüz.
- d) Kapı ve pencerelerin kenarını çevreleyen çerçeve; pencerenin alt kenarındaki çıkıntıya da pencere pervazı denir.
- e) Bakırla çinkonun karışımından yapılan sarı, parlak bir metal; Merve'nin bulduğu küçük dişli bu metaldendir.
- f) Borudaki suyun, gazın ya da buharın akışını açıp kapamaya yarayan parça.
3. Düşün ve Yaz
-
• Merve yarım duran kolun karşısında, işi hemen bitirmek ile önce durup izlemek arasında kalıyor. Sen ilk seçimde hangisini seçtin? Senin de bir şeyi hemen düzeltmek ya da bitirmek istediğin oluyor mu?
-
• Merve'ye sorunu kendi başına mı çözdürdün, yoksa Tuna'dan yardım mı istettin? Neden o yolu seçtin? Bir sorunla karşılaştığında yardım istemek sana kolay mı gelir, zor mu?
-
• Merve her şeyin bitmiş ve yerli yerinde olmasını istiyor, Tuna ise hiçbir işi bitirmiyor. Sen hangisine daha çok benziyorsun? Sence ikisinin de iyi yanları neler?
-
• İşler ters gidince Merve "Her şey benim yüzümden tersine döndü" diyor ve düzeltmek için uğraşıyor. Sen bir hata yaptığında ne yaparsın?
Etkinlik
Küçük bir "yukarı yağan yağmur" deneyi yapın: şeffaf bir kâseye biraz su koyup üstünü streç filmle sıkıca kapatın ve birkaç saat güneş alan bir pencere önüne bırakın. Filmin altında biriken damlacıklara bakıp gerçekte yağmur suyunun buluta nasıl geri döndüğünü konuşun.
Bu hikâyede çocuklar, her şeyin bitmiş ve yerli yerinde olmasını isteyen Merve'yle birlikte, onun bir anlık acelesi yüzünden tersine işlemeye başlayan mahalleyi düzeltmenin yolunu arıyor. Merve'nin düzen sevgisini çok farklı bakış açılarıyla karşılaştıran hikâye, mükemmeliyetçilik ve esneklik üzerine konuşmak için doğal bir fırsat sunuyor. Seçimler, Merve'nin yardım isteyip istemeyeceğini ve hangi yönteme güveneceğini belirliyor.
Kazanımlar
- Bir şeyi hemen düzeltmeye atılmakla önce durup ne olduğunu izlemek arasındaki farkı düşünür.
- Bir sorunu çözerken gözlem yapmanın, saymanın ve gördüklerini deftere not etmenin işe yarayan bir yöntem olduğunu öğrenir.
- Kendisinden çok farklı düşünen birinin bakış açısının da bir sorunun çözümüne katkı sağlayabileceğini fark eder.
- İşler planladığı gibi gitmediğinde duyduğu kaygıyı tanır ve yavaşça saymak gibi sakinleşme yollarını düşünür.
Ders alanları: Hayat Bilgisi, Türkçe, Fen Bilimleri. Değerler: Sorumluluk, Merak, Dostluk.
Cevap Anahtarı
- 1. Merve'dir; her şeyin tam da olması gerektiği gibi durmasını sever.
- 2. Duvar boyu kadranlar, iç içe geçmiş dev dişliler ve ortada sonuna kadar itilmemiş kocaman bir kol görür.
- 3. Su kulesinin dibindeki kazan dairesindedir.
- 4. Yapbozunu bitirdikten sonra evden çıkıp mahalle sokağında yürürken fark eder.
- 5. Çünkü ona göre kapanmamış bir kapı, bitmemiş bir cümle gibidir.
- 6. Kalemlerini boy sırasına göre dizer ve kırmızı kalemi dikkatlice yerine koyar.
Kelime eşleştirme: 1-b, 2-c, 3-a, 4-e, 5-f, 6-d
Bilgi Köşesi
- Yağmur suyu gerçekte gökyüzüne geri döner mi?
- Damla damla yukarı yağmaz ama su gerçekten göğe geri döner. Güneş'in ısıttığı su buharlaşıp görünmez su buharı olarak havaya karışır; yükseklerde soğuyan su buharı küçük su damlacıklarına dönüşerek bulutları oluşturur ve sonunda yağmur ya da kar olarak yeniden yere düşer. Bu dolaşıma su döngüsü denir. (Kaynak: Vikipedi)
- Birbirine geçen iki dişli hangi yöne döner?
- Ters yönlere döner: biri saat yönünde dönerse, dişleri ona geçmiş olan öteki saat yönünün tersine döner. Büyük bir dişli küçük bir dişliyi çevirdiğinde küçük olan daha hızlı döner. (Kaynak: Vikipedi (İngilizce))
- Güvercinler gerçekten mektup taşıyabilir mi?
- Evet. Posta güvercinleri, nereden bırakılırlarsa bırakılsınlar kendi yuvalarına uçtukları için yüzyıllarca mesaj taşımakta kullanıldı. İnce bir kâğıda yazılan mesaj küçük bir tüpe sarılıp güvercinin bacağına takılır. Güvercin yalnızca kendi yuvasına döndüğü için mesajı tek yönde taşıyabilir; bu yüzden göndericinin, mesajı alacak kişinin güvercinlerini önceden yanına getirmiş olması gerekir. (Kaynak: Vikipedi (İngilizce))
Sınıfta kullanım: hikâyeyi akıllı tahtada birlikte okuyun, seçim anlarında öğrencilerin oylamasıyla ilerleyin; farklı sonları görmek için ikinci okumada başka seçimler yapın.