Ay Işığı Hangi Yönde?
Bir sabah Çamlıkoy kumsalında yavru kaplumbağaların izleri denize değil, yola gidiyor. Defne ile İstanbul'dan gelen kuzeni Kerem, öbür yuva açılmadan yavruları neyin yanılttığını bulmak zorunda. Kumdaki izlerden, kesilmiş dallardan ve gecenin karanlığından hangi ipucunun peşine düşeceğini sen seçeceksin.
Ücretsiz hikaye — okumak için üye olman gerekmez.
15 Dakika
4 Farklı Son
9-10
auto_stories Benzer Hikayeler
Hikaye Hakkında
“Ay Işığı Hangi Yönde?”, 9-10 yaş arası çocuklar için yaklaşık 15 dakikalık interaktif bir hikaye. Okuyucu 5 seçim anında hikayenin yönünü belirliyor; toplam 4 farklı son var. Okuriko'da ücretsiz ve üye olmadan okunabilir.
- Yaş aralığı
- 9-10 yaş
- Okuma süresi
- yaklaşık 15 dakika
- Tür
- Doğa
- Biçim
- İnteraktif · 5 seçim anı · 4 farklı son
- Dil
- Türkçe, İngilizce
- Erişim
- Ücretsiz, üyelik gerekmez
- Karakterler
- Aslı Hoca, Defne, Kerem, Selim Abi, Nurten Nine, Zeynep (Defne'nin annesi), Köyün komşuları, Yavru kaplumbağalar
- Değerler
- Doğa sevgisi, Merak, Empati
- Koleksiyonlar
- Doğa hikayeleri, 9-10 yaş hikayeleri
- Okuma desteği
- hece modu, disleksi dostu yazı tipi, biyonik okuma, renk körlüğü filtreleri
Hikayeden Bir Bölüm
Gün yeni doğarken Defne, annesi Zeynep'in peşinden kumsala indi. Zeynep gönüllü ekiptendi ve yuvaları korumak onun işiydi. Defne ise çoğu sabah yalnızca ona eşlik ederdi.
Dördüncü yuvanın kafesinin yanında ikisi birden durdu. Kumda minicik yüzgeç izleri vardı. Ama izler denize gitmiyor, arkadaki kum tepesine doğru uzanıyordu.
Defne (içinden):
Deniz tam önlerinde duruyor. Neden ters tarafa gitmişler?
Zeynep (Defne'nin annesi):
“Sen dokunma, kızım. Onları biz toplarız.”
Zeynep ile öbür gönüllüler, çalıların dibinde yorgun düşmüş yavruları tek tek buldular. Onları ıslak kumlu bir kovaya koyup suyun kıyısına bıraktılar. Defne ellerini dizlerine dayayıp bekledi. Son yavru da dalgaya karışınca derin bir nefes verdi.
“Ay Işığı Hangi Yönde?” · 9-10 yaş · okuriko.com
school Ebeveyn ve Öğretmen Köşesi
Bu hikâyede çocuklar, yavru kaplumbağaların neden denize değil kum tepesine yürüdüğünü Defne ve kuzeni Kerem'le birlikte araştırıyor: izleri tek tek çiziyor, ekip defterine bakıyor, bir deniz biyoloğunun sorusundan yola çıkıyor. Hikâye, yavruların denizi nasıl bulduğunu anlatırken gece karanlığının canlılar için neden önemli olduğunu da düşündürüyor. Okurun seçimleri, Defne'nin önce neyi araştıracağını ve sorunu nasıl çözmeye çalışacağını belirliyor.
Bu hikaye çocuğa ne kazandırır?
- Yavru deniz kaplumbağalarının yuvadan çıkınca ufkun en aydınlık yerine, doğal bir kumsalda da denize yöneldiğini öğrenir.
- Kumdaki izleri tek tek çizip hepsinin nerede birleştiğine bakarak bir olasılığı kanıtla elemeyi öğrenir.
- Ekip defteri ve yuva kazığındaki tarih gibi kayıtların, bir sorunun ne zaman başladığını anlamaya nasıl yardım ettiğini fark eder.
- Yaban hayvanlarını izlerken onlara dokunmamanın, sessiz durmanın ve ışığı kısmanın neden önemli olduğunu düşünür.
Ders alanları: Fen Bilimleri, Çevre eğitimi
Bilgi Köşesi
Yavru deniz kaplumbağaları denizi nasıl bulur?
Yuvadan çıkan yavrular, kum tepelerinin ve kıyı bitkilerinin karadaki koyu siluetinden uzaklaşıp ufkun en aydınlık yerine doğru yürür. Işıklandırılmamış, doğal bir kumsalda en aydınlık ufuk açık denizin üstündedir.
Kaynak: NOAA Fisheries
Kumsal yakınındaki yapay ışıklar yavru kaplumbağalara nasıl zarar verir?
Kıyıya yakın yapay ışıklar denizin üstündeki doğal aydınlıktan parlak olunca yavruları karaya doğru çeker. Karaya yönelen yavrular yırtıcılara yem olabilir, araçların altında kalabilir ya da yüzme havuzlarında boğulabilir. Sea Turtle Conservancy'ye göre yalnızca Florida'da her yıl yaklaşık 100 bin yavru yapay ışık yüzünden yönünü şaşırıyor.
Kaynak: Sea Turtle Conservancy
Deniz kaplumbağası yumurtaları ne kadar sürede açılır?
Yumurtalar, güneşin ısıttığı kumun altında yaklaşık 45-60 gün kalır. Yumurtadan çıkan yavrular yüzeye genellikle gece saatlerinde çıkar ve denize yönelir.
Kaynak: Küre Ansiklopedi
Türkiye'de hangi deniz kaplumbağaları yumurtlar?
Türkiye kıyılarında iribaş deniz kaplumbağası (Caretta caretta) ile yeşil deniz kaplumbağası (Chelonia mydas) yumurtlar. Tarım ve Orman Bakanlığı bu türleri korumak için 20 önemli yuvalama alanı belirlemiştir; 2024'te kıyılarda 10.159 iribaş ve 2.394 yeşil kaplumbağa yuvası bulunmuş, yuvalar kumun altına ve üstüne konan kafeslerle korunmuştur.
Kaynak: Tarım ve Orman Bakanlığı
Okuduğunu Anlama Soruları (5N1K)
Sorular, hangi seçim yapılırsa yapılsın herkesin okuduğu açılış bölümünden. Cevabı görmek için soruya dokunun.
-
Kim? Yavruların yuvadan çıkınca ufkun en aydınlık yerine yürüdüğünü kim anlatır?
Cevap: Ekibin başındaki deniz biyoloğu Aslı Hoca, telefonda anlatır.
-
Ne? Defne ile annesi dördüncü yuvanın yanında kumda ne görür?
Cevap: Minicik yüzgeç izleri görürler; ama izler denize değil, arkadaki kum tepesine doğru uzanıyordur.
-
Nerede? Yavruların izleri nerede birleşir?
Cevap: Kum tepesinde, pembe çiçekli ılgın çalılarının yeni kesildiği ve arkadaki yolun göründüğü bir boşlukta birleşir.
-
Ne zaman? Beşinci yuvaya yumurtalar ne zaman bırakılmıştır, yuvanın ne zaman açılması beklenir?
Cevap: Yumurtalar 7 Temmuz'da bırakılmıştır; yumurtalar iki ay kadar sonra açıldığı için yuvanın birkaç gece içinde açılması beklenir.
-
Neden? Defne, son günlerde yeni bir şey olduğunu neden düşünür?
Cevap: Ekip defterine göre ilk üç yuvanın yavruları hep denize gitmiştir.
-
Nasıl? Defne, yavruları sokak lambasının çekmediğini nasıl anlar?
Cevap: İzleri defterine tek tek çizer; hepsinin kum tepesinde aynı noktada birleştiğini, lambanın ise bambaşka bir tarafta olduğunu görür.
Okuma Sonrası Sohbet Soruları
- İlk seçimde Defne'ye dalların izini hemen sürdürdün mü, yoksa ışığı görmek için geceyi mi beklettin? Neden o yolu seçtin?
- Kerem kumsalda heyecanla konuşup video çekiyor, Defne ise ona sessiz olmasını işaret ediyor. Doğada bir canlıyı izlerken nasıl davranmak gerekir sence?
- Biri farkında olmadan doğaya zarar veriyorsa ona bunu nasıl anlatırdın? Önce onu dinlemek neden önemli olabilir?
- Senin yaşadığın yerde geceleri hangi ışıklar yanıyor? Bu ışıklar kuşlar, böcekler ya da başka hayvanlar için bir sorun olabilir mi?
Kelime Çalışması
- ılgın
- Tuzlu topraklarda yetişebilen, ince dallı, pembe ya da beyaz çiçekli çalı ya da küçük ağaç; hikâyede kum tepesinde ılgın çalıları vardır.
- talaş
- Tahta kesilirken ya da rendelenirken dökülen ince odun kırıntıları.
- kütük
- Ağaç ya da çalı kesildikten sonra toprakta kalan kalın, kısa gövde parçası.
- kazık
- Toprağa ya da kuma çakılan sivri uçlu sopa; hikâyede yuvanın yerini ve yumurtaların bırakıldığı tarihi gösterir.
- nöbet
- Bir yeri belli bir süre başından ayrılmadan bekleyip gözetme işi.
- deniz biyoloğu
- Denizde ve kıyıda yaşayan canlıları inceleyen bilim insanı.
Etkinlik Önerisi
Bir akşam bir yetişkinle evinizin ya da okulunuzun çevresinde kısa bir “ışık yürüyüşü” yapın ve gökyüzüne, ağaçlara ya da boş alanlara vuran ışıkları bir listeye yazın. Eve dönünce hangilerinin gerçekten gerekli olduğunu ve hangi hayvanları rahatsız edebileceğini konuşun.
Tamamlama Ödülleri
Bu hikayeyi bitirdiğinde kazanacakların: